درمان خانگی رفتن خاک و شیشه در چشم
در شرایط بحرانی مانند انفجار، ریزش ساختمانها، زلزله یا بمباران، یکی از نخستین آسیبهایی که به سراغ افراد میآید، ورود خاک، گچ، گردوغبار، خردهسنگ و حتی ترکش و شیشه به چشم است. این مواد معلق در هوا میتوانند در کسری از ثانیه روی سطح چشم بنشینند و با کوچکترین تماس نادرست، باعث خراش، التهاب و حتی آسیب permanente قرنیه شوند.
شناخت اقدامات صحیح اورژانسی نهتنها درد و التهاب اولیه را کم میکند، بلکه میتواند بهطور مستقیم از کاهش بینایی جلوگیری کند. در این مقاله از سریتا به درمان خانگی رفتن خاک در چشم در مواقع حساس که برای چشمهایتان نیاز دارید می پردازیم. برای اطلاعات بیشتر آن را مطالعه کنید.
قانون طلایی: هرگز، تحت هیچ شرایطی چشم را نمالید!
وقتی خاک یا جسم ریز وارد چشم میشود، اولین واکنش طبیعی بدن، مالیدن چشم با پشت دست یا پلکها است. اما این حرکت، بزرگترین اشتباه ممکن است.
چرا نباید چشم را مالید؟
ذرات ریز خاک و شن مانند سمباده عمل میکنند.
مالش پلک روی سطح قرنیه میتواند خراش قرنیه (corneal abrasion) ایجاد کند.
اگر خردهشیشه یا ترکش وجود داشته باشد، مالش میتواند آن را عمیقتر فرو ببرد.
مالیدن چشم اغلب باعث قرمزی شدید، اشکریزش و سوزش بیشتر میشود.
بنابراین نخستین کاری که باید انجام دهید این است که چشمها را بیحرکت نگه دارید و از مالش، فشار یا تلاش برای بیرون کشیدن جسم خودداری کنید.
اقدامات اورژانسی هنگام ورود خاک، گردوغبار یا ذرات ریز به چشم
اگر با گرد و خاک، گچ یا مواد غیرنوکتیز مواجه شدید (نه شیشه یا ترکش فرو رفته)، این مراحل را دقیق انجام دهید:
۱. شستشوی فراوان با آب تمیز یا سرم
سر خود را طوری کج کنید که چشم آسیبدیده در سمت پایین قرار بگیرد.
با استفاده از:
سرم شستشو آب جوشیده سرد شده
آب معدنی یا حتی آب شیر تمیز
چشم را از سمت گوشه داخلی (کنار بینی) به سمت گوشه بیرونی بشویید. این روش مانع انتقال آلودگی به چشم دیگر میشود.
۲. پلک زدن در ظرف آب
اگر احساس میکنید ذرهای زیر پلک گیر کرده، یک ظرف تمیز را از آب لبریز کنید. صورت را در آب فرو برده و چند بار آهسته پلک بزنید. این حرکت باعث خروج ذرات گیر افتاده پشت پلک میشود.
۳. استفاده نکردن از گوشپاککن یا دستمال
گوشپاککن، گوشه روسری یا تیشرت بدترین ابزار ممکن برای دستکاری چشم هستند. الیاف پارچه یا پنبه، آلودگی را بیشتر وارد چشم میکنند.
۴. استفاده از اشک مصنوعی
اگر پس از شستشو هنوز سوزش دارید، از اشک مصنوعی بدون نگهدارنده استفاده کنید. این کار التهاب اولیه را آرام میکند و به خارج کردن ذرات ریز کمک بیشتری میکند.
اگر جسم تیز یا خردهشیشه در چشم فرو رفته است چه باید کرد؟
در موارد انفجار، تصادف یا تخریب ساختمان، ممکن است ذرات شیشه یا ترکشهای کوچک وارد چشم شوند. این وضعیت یک اورژانس پزشکی بسیار جدی است.
کاری که نباید انجام دهید:
هرگز تلاش به بیرون کشیدن جسم نکنید. به جسم دست نزنید، آن را جابهجا نکنید، فشار ندهید. چشم را نمالید.
کاری که باید انجام دهید:
یک لیوان کاغذی یا محافظ پلاستیکی را به عنوان «شیلد چشم» روی آن قرار دهید. آن را با چسب پانسمان (یا حتی چسب معمولی) ثابت کنید. چشم سالم را زیاد حرکت ندهید چون حرکت یکی، دیگری را هم حرکت میدهد.
بلافاصله به *اورژانس چشمپزشکی مراجعه کنید.
دستکاری جسم فرو رفته در چشم ممکن است باعث خروج مایع زجاجیه و آسیب غیرقابل برگشت شود. این کار فقط باید توسط متخصصان در محیط بیمارستان انجام شود.
علائمی که نشان میدهد باید فوراً به کلینیک مراجعه کنید
اگر هر یک از این نشانهها را تجربه کردید، مراجعه فوری ضروری است:
ادامه حس جسم خارجی بعد از ۲۴ ساعت قرمزی شدید
تاری دید درد هنگام پلکزدن
حساسیت به نور اشکریزش مداوم
احساس خراش یا ساییدگی خونریزی یا ترشح غیرعادی
گاهی ذرات بسیار ریز میتوانند زیر پلک پنهان شوند و فقط با بررسی اسلیتلمپ (slit lamp) قابل تشخیص باشند.
توصیه تخصصی اپتومتری
حتی اگر پس از شستشو احساس بهبودی کنید، وجود یک ذره کوچک در پشت پلک یا خط مژه میتواند روزها بعد باعث عفونت، التهاب شدید یا زخم قرنیه شود.
بنابراین اگر:
سوزش قرمزی
یا احساس جسم خارجی
بیش از ۲۴ ساعت ادامه داشت، حتماً برای معاینه دقیق به *کلینیک ما* مراجعه کنید تا با بزرگنمایی حرفهای، سطح چشم و پشت پلک بهطور کامل بررسی شود.
در این مقاله از سریتا در مورد درمان خانگی خاک در چشم در لحظات بحرانی صحبت کردیم تا مسیر روشنی در برابر دید و سلامت شما و خانواده شما باشد.
