آیا عینک با شماره بالاتر دید را بهتر می کند؟ | حقیقتی که باید بدانید
آیا عینک با شماره بالاتر لزوماً دید را بهتر می کند؟ یکی از رایجترین سوالاتی که در مراکز بیناییسنجی و فروشگاههای عینک مطرح میشود این است:
«اگر شماره عینکم را کمی بالاتر بزنم، دیدم واضحتر نمیشود؟»
بعضی افراد هنگام معاینه از اپتومتریست میخواهند نمره عینک را «کمی قویتر» تجویز کند تا احساس کنند تصویر شارپتر و شفافتر شده است. حتی برخی تصور میکنند هرچه شماره عینک بیشتر باشد، کیفیت بینایی نیز بهتر خواهد شد؛ درست مانند افزایش رزولوشن یک نمایشگر!
اما حقیقت این است که شماره بالاتر عینک، لزوماً دید بهتری ایجاد نمیکند و در بسیاری از موارد حتی باعث کاهش کیفیت بینایی، خستگی چشم و ایجاد مشکلات بینایی میشود.
در این مقاله از سریتا، به زبان ساده توضیح میدهیم که چرا این تصور اشتباه است و چگونه اپتومتریست بهترین شماره عینک را برای شما تعیین میکند.
عینک چگونه باعث واضحتر دیدن میشود؟
چشم انسان از نظر عملکرد شباهت زیادی به یک دوربین عکاسی دارد. نور پس از عبور از قرنیه و عدسی طبیعی چشم باید دقیقاً روی شبکیه (Retina) متمرکز شود تا تصویر واضح ایجاد گردد. اگر محل تمرکز نور تغییر کند، تصویر تار خواهد شد.
به طور کلی:
در نزدیکبینی (Myopia) نور قبل از شبکیه متمرکز میشود.
در دوربینی (Hyperopia) نور پشت شبکیه تشکیل میشود.
در آستیگماتیسم (Astigmatism) نور اصلاً در یک نقطه واحد متمرکز نمیشود. (درباره آستیگماتیسم بخوانید)
وظیفه عدسی عینک تنها این است که نقطه فوکوس را دقیقاً روی شبکیه قرار دهد؛ نه جلوتر و نه عقبتر. به همین دلیل، افزایش بیدلیل شماره عینک نه تنها دید را بهتر نمیکند، بلکه محل فوکوس را دوباره از جای صحیح خارج میکند.
آیا شماره عینک بیشتر باعث دید شارپتر میشود؟
پاسخ کوتاه خیر است.
در بسیاری از افراد هنگام تست بینایی ممکن است با افزایش جزئی شماره، برای چند ثانیه تصویر واضحتر به نظر برسد، اما این به معنی مناسب بودن آن شماره نیست.
سیستم بینایی انسان دارای عضلات تطابق (Accommodation) است و میتواند تا حدی افزایش شماره را جبران کند. به همین دلیل ممکن است فرد تصور کند: «این شماره را بهتر میبینم.»
در حالی که واقعیت این است که چشم برای جبران آن، در حال انجام کار اضافی است.
در علم اپتومتری هدف این نیست که بیمار فقط همان لحظه بهتر ببیند؛ بلکه باید در تمام طول روز، هنگام رانندگی، مطالعه، کار با کامپیوتر و فعالیتهای روزمره، دیدی راحت، پایدار و بدون خستگی داشته باشد.
عوارض استفاده از عینک با شماره بالاتر از نیاز
۱. خستگی چشم
یکی از شایعترین مشکلات، خستگی عضلات چشم است. وقتی شماره عینک بیش از حد قوی باشد، عضلات تطابق مجبورند دائماً برای اصلاح تصویر فعالیت کنند.
علائم شامل:
- احساس سنگینی چشم
- سوزش چشم
- اشکریزش
- احساس کشیدگی اطراف چشم
- نیاز به بستن چشمها بعد از مطالعه
۲. سردردهای مکرر
افرادی که شماره عینک نامناسب دارند معمولاً از سردردهای ناحیه پیشانی و شقیقه شکایت میکنند.
این سردردها معمولاً:
بعد از مطالعه
بعد از کار با لپتاپ
هنگام رانندگی
یا در پایان روز
شدت بیشتری پیدا میکنند.
۳. تاری دید در فاصله نزدیک
اگر عینک دور بیش از حد قوی باشد، مطالعه کتاب، استفاده از موبایل یا لپتاپ دشوارتر خواهد شد.
بیمار معمولاً میگوید:
«دور را خوب میبینم ولی برای گوشی باید عینکم را بردارم.» این موضوع میتواند نشانه Overcorrection باشد.
۴. سرگیجه و احساس عدم تعادل
شمارههای بالاتر از نیاز مخصوصاً اگر همراه با آستیگماتیسم غیرضروری باشند میتوانند باعث شوند:
- سرگیجه
- احساس شناور بودن زمین
- اختلال در تعادل
- مشکل هنگام پایین آمدن از پلهها ایجاد شود.
۵. کاهش راحتی هنگام رانندگی
عینک نامناسب ممکن است باعث شود فرد:
فاصله خودروها را اشتباه تخمین بزند.
از چراغهای شب هاله بیشتری ببیند.
زودتر خسته شود.
به همین دلیل تعیین دقیق شماره عینک برای رانندگان اهمیت بسیار زیادی دارد.
آیا استفاده از عینک قویتر باعث ضعیف شدن چشم میشود؟
این نیز یکی از باورهای اشتباه رایج است.
خیر.
عینک باعث ضعیف شدن چشم نمیشود. اما استفاده از شماره اشتباه ممکن است باعث شود:
علائم خستگی چشم بیشتر شود.
سردرد ایجاد شود.
کیفیت بینایی کاهش پیدا کند.
فرد احساس کند شماره چشمش تغییر کرده است.
بنابراین مشکل از خود عینک نیست؛ بلکه از تجویز نادرست شماره عینک است.
چرا اپتومتریست همیشه بالاترین شماره را انتخاب نمیکند؟
در بیناییسنجی یک اصل مهم وجود دارد:
Maximum Visual Acuity with Minimum Minus
یعنی:
بالاترین حد دید با کمترین شماره منفی ممکن.
در افراد دوربین نیز برعکس:
Maximum Plus for Maximum Vision
زیرا هدف اصلی، رسیدن به بهترین دید همراه با بیشترین راحتی است.
به همین دلیل ممکن است اپتومتریست عمداً شمارهای را انتخاب کند که از نظر شما کمی کمتر از انتظار باشد، اما در استفاده روزانه بهترین عملکرد را داشته باشد.
چرا گاهی با افزایش شماره، دید بهتر نمیشود؟
گاهی بیمار تصور میکند مشکل از پایین بودن شماره عینک است؛ در حالی که علت اصلی بیماری دیگری است.
از جمله:
تنبلی چشم (Amblyopia)
در این افراد حتی با بهترین شماره عینک نیز دید به ۱۰/۱۰ نمیرسد.
آب مروارید (Cataract)
کدر شدن عدسی باعث میشود افزایش شماره تأثیر چندانی نداشته باشد.
بیماریهای شبکیه
مانند:
- دژنراسیون ماکولا
- رتینوپاتی دیابتی
- اسکارهای شبکیه
که کیفیت تصویر را کاهش میدهند.
مشکلات عصب بینایی
در بیماریهایی مانند گلوکوم یا نوریت اپتیک نیز افزایش شماره عینک کمکی به بهبود دید نمیکند.
خشکی چشم
یکی از شایعترین دلایل تاری دید متغیر، خشکی چشم است. در این شرایط ممکن است فرد هر چند دقیقه یک بار احساس کند دیدش تار و دوباره واضح میشود. مشکل از شماره عینک نیست؛ بلکه کیفیت لایه اشکی کاهش یافته است.
آیا شماره عینک در خانه یا فروشگاه عینک قابل تشخیص است؟
خیر.
برخی افراد با استفاده از برنامههای موبایل یا جدولهای اینترنتی سعی میکنند شماره چشم خود را تعیین کنند. این روشها نمیتوانند:
آستیگماتیسم را دقیق اندازهگیری کنند.
وضعیت تطابق چشم را بررسی کنند.
سلامت قرنیه و شبکیه را ارزیابی کنند.
بیماریهای چشمی را تشخیص دهند.
تنها راه تعیین دقیق شماره چشم، معاینه کامل توسط اپتومتریست یا چشمپزشک است.
هر چند وقت یکبار باید شماره چشم بررسی شود؟
به طور کلی توصیه میشود:
افراد ۱۸ تا ۴۰ سال: هر ۱ تا ۲ سال
افراد بالای ۴۰ سال: سالانه
بیماران دیابتی: حداقل سالی یک بار
کودکان: طبق برنامه تعیینشده توسط اپتومتریست
البته اگر علائمی مانند تاری دید، دوبینی، سردرد یا کاهش کیفیت بینایی ایجاد شود، بهتر است زودتر برای معاینه مراجعه کنید.
نکاتی که قبل از تعویض عینک باید بدانید
- هرگز صرفاً بر اساس احساس خود درخواست شماره بالاتر نکنید.
- نسخه قدیمی دوست یا اعضای خانواده را استفاده نکنید.
- اگر با عینک جدید دچار سردرد یا سرگیجه شدید، حتماً دوباره معاینه شوید.
- کیفیت عدسی، فاصله مردمکی (PD)، ارتفاع نصب عدسی و تنظیم صحیح فریم نیز به اندازه شماره عینک اهمیت دارند.
- همیشه نسخه خود را در مراکز معتبر تهیه کنید تا اندازهگیریها بهدرستی انجام شود.
جمعبندی
در این مقاله از سریتا، خواندیم که آیا عینک با شماره بالاتر دید را بهتر می کند و هدف از تجویز عینک، بیشترین شماره ممکن نیست؛ بلکه دقیقترین شماره ممکن است.
یک اپتومتریست حرفهای تلاش میکند با استفاده از معاینات تخصصی، دقیقترین نمرهای را تجویز کند که:
بهترین وضوح دید را فراهم کند.
کمترین فشار را به سیستم بینایی وارد کند.
هنگام مطالعه، رانندگی و کار با کامپیوتر راحت باشد.
در طول روز باعث خستگی، سردرد یا تاری دید نشود.
اگر احساس میکنید دید شما کاهش یافته یا با عینک فعلی راحت نیستید، به جای درخواست «شماره بالاتر»، برای یک معاینه جامع بینایی مراجعه کنید. در بسیاری از موارد علت اصلی، نه تغییر شماره چشم، بلکه عواملی مانند خشکی چشم، مشکلات تطابق، بیماریهای چشمی یا حتی تنظیم نامناسب عینک است.
در نهایت به خاطر داشته باشید که بهترین عینک، قویترین عینک نیست؛ دقیقترین عینک است.
