قوز قرنیه (کراتوکونوس) چیست؟
قوز قرنیه یا کراتوکونوس یکی از شایعترین بیماریهای پیشرونده قرنیه است که معمولاً در سنین نوجوانی یا اوایل جوانی شروع میشود و اگر بهموقع تشخیص داده نشود، میتواند باعث کاهش قابلتوجه کیفیت دید شود.
در این مقاله از سریتا، بهصورت کامل و کاربردی بررسی میکنیم که قوز قرنیه چیست، چه علائمی دارد، چگونه تشخیص داده میشود و چه راههای درمانی در مطب سریتا برای آن وجود دارد.
قوز قرنیه یعنی چه؟
در حالت طبیعی، قرنیه شکلی نسبتاً گرد و منظم دارد و نور را بهصورت دقیق روی شبکیه متمرکز میکند. در قوز قرنیه، بافت قرنیه بهتدریج نازک میشود و به سمت جلو برآمده میگردد. این تغییر شکل باعث میشود نور بهدرستی روی شبکیه متمرکز نشود و فرد دچار دید تار، موجدار یا دوگانه شود.
نکته مهم این است که کراتوکونوس معمولاً بدون درد است و بهآرامی پیشرفت میکند؛ به همین دلیل بسیاری از بیماران در مراحل اولیه متوجه بیماری نمیشوند.
علائم قوز قرنیه؛ از نشانههای خفیف تا واضح
علائم قوز قرنیه بسته به شدت بیماری متفاوت است. در مراحل ابتدایی ممکن است فرد فقط احساس کند که:
-
شماره عینکش مدام تغییر میکند
-
با عینک جدید هم دید شفافی ندارد
اما با پیشرفت بیماری، علائم مشخصتری ظاهر میشود، از جمله:
-
دید تار و ناپایدار (گاهی خوب، گاهی بد)
-
افزایش یا تغییر مکرر آستیگماتیسم
-
دیدن هاله یا پخش نور دور چراغها، مخصوصاً شبها
-
حساسیت به نور
-
خستگی سریع چشم
-
تمایل زیاد به مالیدن چشمها (بهویژه در افراد آلرژیک)
این علائم زنگ خطرهایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند، چون تشخیص زودهنگام قوز قرنیه نقش کلیدی در کنترل آن دارد.
علت قوز قرنیه چیست؟
علت دقیق کراتوکونوس هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان میدهد که چند عامل مهم در بروز آن نقش دارند:
-
زمینه ژنتیکی: اگر یکی از اعضای خانواده دچار قوز قرنیه باشد، احتمال ابتلا افزایش مییابد.
-
مالیدن مکرر چشمها: یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده بیماری.
-
آلرژیهای چشمی مزمن: خارش چشم و مالش مداوم میتواند به ساختار قرنیه آسیب بزند.
-
استفاده نادرست یا طولانیمدت از لنزهای تماسی نامناسب
در مطب سریتا، تأکید زیادی روی آموزش بیماران درباره پرهیز از مالیدن چشمها وجود دارد، چون این عادت ساده میتواند روند بیماری را سریعتر کند.
تشخیص قوز قرنیه در مطب سریتا
تشخیص کراتوکونوس فقط با دیدن شماره عینک ممکن نیست و نیاز به بررسی تخصصی دارد. در مطب سریتا، روند بررسی بهصورت مرحلهبهمرحله انجام میشود:
-
بررسی اولیه با اتورفراکتومتر و رتینوسکوپی
الگوهای غیرطبیعی آستیگماتیسم یا بازتابهای غیرعادی میتوانند نشانه قوز قرنیه باشند. -
معاینه با لامپ اسلیت (Slit Lamp)
ظاهر قرنیه، نازکیها، بازتاب نور و علائم بالینی بررسی میشود. -
ارجاع برای توپوگرافی قرنیه
در صورت شک به قوز قرنیه، بیمار برای انجام نقشهبرداری دقیق قرنیه (توپوگرافی یا توموگرافی) به مرکز تخصصی معرفی میشود تا تشخیص قطعی و مرحله بیماری مشخص شود.
درمان قوز قرنیه؛ بسته به شدت بیماری
درمان کراتوکونوس به مرحله و شدت آن بستگی دارد و یک نسخه واحد برای همه بیماران وجود ندارد.
۱. مراحل خفیف
در این مرحله، معمولاً عینک یا لنز نرم میتواند دید قابلقبولی ایجاد کند و فقط نیاز به پیگیری منظم وجود دارد.
۲. مراحل متوسط
در این حالت، اغلب لنزهای سخت تخصصی (RGP یا لنزهای مخصوص قوز قرنیه) بهترین انتخاب هستند.این لنزها با ایجاد یک سطح نوری منظم روی قرنیه، دید بسیار واضحتری نسبت به عینک ایجاد میکنند.
در مطب سریتا:
-
فیت لنز بهصورت تریال انجام میشود
-
حرکت، مرکزیت و فشار لنز زیر لامپ اسلیت بررسی میشود
-
فقط در صورت مناسب بودن فیت، لنز نهایی سفارش داده میشود
۳. مراحل پیشرفته
اگر قوز شدید باشد یا دید با لنز هم اصلاح نشود، بیمار برای درمانهای تخصصیتر مثل:
-
کراسلینکینگ قرنیه
-
یا در موارد خاص، پیوند قرنیه به مراکز بیمارستانی ارجاع داده میشود.
توصیه اپتومتریست مطب سریتا
قوز قرنیه بیماری خطرناکی نیست، اما بیتوجهی به آن خطرناک است.
اگر احساس میکنید با عینک جدید هم دید خوبی ندارید، یا شماره چشمتان سریع تغییر میکند، حتماً بررسی قرنیه را جدی بگیرید.
و مهمترین توصیه:
چشمهایتان را نمالید.
این سادهترین و درعینحال مهمترین کاری است که میتوانید برای محافظت از قرنیه انجام دهید.
در مطب اپتومتری سریتا، معاینه فقط نوشتن یک نمره عینک نیست؛ دید شما از پایه بررسی میشود. از ارزیابی دقیق آستیگماتیسم و رتینوسکوپی گرفته تا معاینه تخصصی قرنیه و در صورت نیاز، ارجاع هدفمند برای بررسیهای تکمیلی. اگر نیاز به لنز تخصصی داشته باشید، فیت آزمایشی انجام میشود تا لنزی انتخاب شود که هم دید واضح بدهد و هم به قرنیه آسیب نزند.
در این مقاله از سریتا به بررسی علت، علائم و درمان قوز قرنیه پرداختیم.امیدوارم برایتان مفید باشد.
