ناخنک چشم (Pterygium) چیست؟
ناخنک چشم یا Pterygium یک رشد غیرطبیعی و خوشخیم از بافت ملتحمه است که معمولاً از سمت بینی چشم شروع میشود و بهتدریج میتواند روی قرنیه پیشروی کند. این ضایعه ظاهری مثل یک بافت گوشتی یا پردهمانند دارد و اغلب بهصورت تدریجی رشد میکند.
نکات مهم درباره ناخنک:
– سرطانی نیست
– عفونت محسوب نمیشود
– اما میتواند پیشرونده باشد و در صورت بیتوجهی، مشکلات بینایی ایجاد کند
در مراحل اولیه، ناخنک معمولاً بیشتر یک مشکل تحریکی یا ظاهری است، اما در صورت رشد، میتواند کیفیت دید را تحت تأثیر قرار دهد.
در این مقاله از سریتا بهصورت تخصصی علایم، علل، تأثیر بر بینایی و زمان مناسب جراحی ناخنک را بررسی میکنیم. برای اطلاعات بیشتر آن را مطالعه کنید.
چرا ناخنک ایجاد میشود؟
علت دقیق ایجاد ناخنک هنوز بهطور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان دادهاند که تحریک مزمن سطح چشم نقش اصلی را دارد. مهمترین عوامل خطر عبارتاند از:
– قرارگیری طولانیمدت در معرض نور خورشید (اشعه UV)
– باد، گردوغبار و آلودگی هوا
– خشکی مزمن سطح چشم
– محیطهای گرم و خشک
– عدم استفاده از محافظ چشمی مناسب
به همین دلیل، شیوع ناخنک در:
– مناطق آفتابی
– شهرهای با آبوهوای خشک
– و بین افرادی مثل کشاورزان، رانندگان، کارگران فضای باز
بیشتر دیده میشود. به ناخنک گاهی لقب *«چشم کشاورز»* هم داده میشود.
ناخنک چه علائمی دارد؟
علائم ناخنک بسته به اندازه و مرحلهٔ پیشرفت آن متفاوت است. در بسیاری از موارد، بیمار در ابتدا علامت خاصی ندارد، اما با گذشت زمان ممکن است علائم زیر ظاهر شوند:
– قرمزی مزمن چشم
– احساس جسم خارجی یا شنریزه در چشم
– سوزش، خارش یا خشکی چشم
– اشکریزش
– حساسیت به نور
– تاری دید (در مراحل پیشرفتهتر)
🔹 نکته مهم:
بیعلامت بودن ناخنک به معنی بیخطر بودن آن نیست. برخی ناخنکها بدون علائم واضح، بهآرامی به سمت قرنیه پیشروی میکنند.
آیا ناخنک روی بینایی اثر میگذارد؟
بله، در شرایط خاص ناخنک میتواند روی بینایی اثر منفی بگذارد، حتی پیش از آنکه به مرکز مردمک برسد.
ناخنک زمانی مشکلساز میشود که:
– به داخل قرنیه پیشروی کند
– باعث آستیگماتیسم نامنظم شود
– به محور بینایی نزدیک شود
– سطح قرنیه را دفرمه کند
در این حالت، بیمار ممکن است کاهش کیفیت دید، تاری یا تغییر نمرهٔ عینک را تجربه کند.
آیا هر ناخنکی باید عمل شود؟
خیر. این یکی از رایجترین باورهای اشتباه درباره ناخنک است. در بسیاری از بیماران:
– ناخنک پایدار باقی میماند
– یا رشد آن بسیار کند است
– و سالها بدون ایجاد مشکل جدی قابل کنترل است
در چنین شرایطی، مراقبت و پیگیری منظم نسبت به جراحی اولویت دارد.
کنترل و درمان غیرجراحی ناخنک
در مراحل اولیه یا پایدار، هدف اصلی درمان، کاهش تحریک و جلوگیری از پیشرفت ناخنک است. این اقدامات شامل:
– استفاده منظم از عینک آفتابی استاندارد با UV 100%
– مصرف اشک مصنوعی برای کاهش خشکی و التهاب
– پرهیز از باد، گردوغبار و آلودگی
– استفاده از کلاه لبهدار در محیطهای آفتابی
– معاینههای دورهای توسط اپتومتریست یا چشمپزشک
این مراقبتها میتوانند:
– علائم را بهطور قابلتوجهی کاهش دهند
– سرعت پیشرفت ناخنک را کم کنند
– و نیاز به جراحی را به تعویق بیندازند
چه زمانی جراحی ناخنک لازم میشود؟
جراحی زمانی مطرح میشود که ناخنک:
– به سمت مرکز قرنیه پیشروی کند
– باعث آستیگماتیسم قابلتوجه شود
– دید بیمار را مختل کند
– یا از نظر ظاهری آزاردهنده و نگرانکننده باشد
امروزه جراحی ناخنک با تکنیکهای پیشرفتهتری نسبت به گذشته انجام میشود، اما همچنان تصمیم به جراحی باید کاملاً حسابشده باشد.
آیا ناخنک بعد از عمل برمیگردد؟
بله، احتمال عود وجود دارد. میزان عود به عوامل زیر بستگی دارد:
– تکنیک جراحی (مثلاً استفاده از پیوند ملتحمه)
– رعایت دقیق مراقبتهای بعد از عمل
– محافظت مداوم از چشم در برابر نور خورشید
عدم رعایت این موارد میتواند باعث بازگشت ناخنک، حتی شدیدتر از قبل شود.
جمعبندی
ناخنک چشم بیماری خطرناکی نیست، اما بیتوجهی به آن هم بیهزینه نیست. تشخیص زودهنگام، کنترل مناسب، و تصمیمگیری آگاهانه درباره درمان یا جراحی، کلید مدیریت صحیح ناخنک است.
✅ همه ناخنکها نیاز به جراحی ندارند
✅ اما همهٔ آنها نیاز به توجه تخصصی دارند
در این مقاله از سریتا در مورد علایم، علل و تأثیر بر بینایی ناخنک خواندیم تا مسیر روشنی در برابر دید شما و خانواده شما باشد.
