بینایی و عملکرد چشمدانستنی ها

کودکم تلویزیون را از نزدیک می‌بیند؛ نگران باشم؟ نشستن نزدیک تلویزیون در کودکان

یکی از نگرانی‌های تکراری والدین در مطب من این است: «کودکم همیشه خیلی نزدیک تلویزیون می‌نشیند. یعنی چشمش ضعیف است؟» حقیقت این است که نشستن نزدیک تلویزیون در کودکان همیشه به معنای «ضعف چشم» نیست.
کودکان اغلب دنیای اطراف را به شکل متفاوتی تجربه می‌کنند؛ برای تمرکز بیشتر جلو می‌روند، عادت می‌کنند روی زمین بنشینند یا به صفحه نزدیک شوند. اما از طرف دیگر، این رفتار می‌تواند اولین علامت نزدیک‌بینی (مایوپی) باشد؛ مخصوصاً اگر همراه با علائم دیگری مثل تنگ‌کردن چشم‌ها، جلو بردن سر یا سردرد باشد.

در این مقاله از سریتا مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم چه زمانی نشستن نزدیک تلویزیون طبیعی است و چه زمانی باید نگران ضعف چشم کودک باشید.

نشستن نزدیک تلویزیون در کودکان؛ عادت یا ضعف چشم؟

بسیاری از کودکان به‌صورت غریزی دوست دارند به صفحه‌ی تلویزیون یا مانیتور «نزدیک‌تر» باشند. چند دلیل شایع:

• حس کنترل و تمرکز بیشتر روی تصویر

• تقلید از خواهر و برادر یا دوستان

• عادت به نشستن روی زمین به‌جای مبل

• سرگرم‌شدن و فراموش‌کردن فاصله

اما وقتی نشستن نزدیک تلویزیون در کودکان به یک رفتار دائمی تبدیل می‌شود، مهم است که احتمال مشکلات بینایی را بررسی کنیم؛ به‌ویژه نزدیک‌بینی (مایوپی) که این روزها در کودکان، به‌دلیل استفاده زیاد از موبایل، تبلت و کارهای نزدیک، رو به افزایش است.

چه زمانی نشستن نزدیک تلویزیون می‌تواند نشانه‌ی ضعف چشم باشد؟

اگر کودک شما بیشترِ وقت تلویزیون را از فاصله‌ی خیلی نزدیک نگاه می‌کند و یکی از موارد زیر را هم می‌بینید، بهتر است حتماً برای معاینه‌ی کامل مراجعه کنید:

• تنگ‌کردن چشم‌ها هنگام نگاه‌کردن به تلویزیون یا تخته کلاس

• جلو آوردن سر یا نزدیک‌کردن بدن به صفحه

• مالیدن مکرر چشم‌ها یا شکایت از خستگی چشم

• سردرد بعد از تماشای تلویزیون، کار با تبلت یا تکالیف مدرسه

• نزدیک بردن کتاب، دفتر یا موبایل تا حدی که خیلی به صورتش چسبانده شود

• عملکرد ضعیف در درس‌هایی که نیاز به دید دور دارند (مثلاً خواندن از روی تخته)

• وجود سابقه نزدیک‌بینی در خانواده (پدر، مادر یا خواهر و برادر مایوپ)

این علائم لزوماً به معنی بیماری خطرناک نیستند، اما می‌توانند نشانه‌ی این باشند که چشم کودک برای دیدن دور، تلاش بیش‌ازحد می‌کند و نیاز به عینک یا پیگیری تخصصی دارد.

فاصله‌ی استاندارد تماشای تلویزیون برای کودکان

فاصله‌ی مناسب، به اندازه‌ی تلویزیون بستگی دارد. برای دید راحت و بدون فشار بینایی، معمولاً توصیه می‌شود کودک حدود ۱٫۵ تا ۲٫۵ برابر قطر صفحه‌نمایش از تلویزیون فاصله داشته باشد.

نمونه‌ی فاصله‌ی مناسب برای چند سایز رایج:

• تلویزیون ۳۲ اینچ → حدود ۱٫۲ تا ۱٫۸ متر

• تلویزیون ۴۳ اینچ → حدود ۱٫۶ تا ۲٫۳ متر

• تلویزیون ۵۰ اینچ → حدود ۱٫۹ تا ۲٫۷ متر

• تلویزیون ۵۵ اینچ → حدود ۲٫۱ تا ۳ متر

• تلویزیون ۶۵ اینچ → حدود ۲٫۴ تا ۳٫۵ متر

اگر کودک به‌طور مداوم کمتر از این فاصله می‌نشیند، تلویزیون را جلو می‌کشد یا فقط از یک سمت کاناپه و با یک چشم بیشتر استفاده می‌کند، معاینه‌ی چشم توصیه می‌شود؛ به‌خصوص اگر علائم قبلی هم همراهش باشد.

تلویزیون، موبایل و تبلت؛ کدام نگران‌کننده‌ترند؟

خیلی از والدین تصور می‌کنند تنها مشکل، تلویزیون است؛ در حالی که:

• تلویزیون معمولاً در فاصله‌ای دورتر از چشم قرار دارد.

• موبایل و تبلت به‌طور مستقیم و به فاصله‌ی بسیار نزدیک استفاده می‌شوند.

برای سلامت چشم، آنچه بیشتر نگران‌کننده است، مجموع زمان کار نزدیک (کتاب، تبلت، موبایل، بازی‌های دستی و…) است. اگر کودکی هم در کارهای نزدیک غرق می‌شود، هم نشستن نزدیک تلویزیون را ترجیح می‌دهد، باید جدی‌تر به فکر بررسی نزدیک‌بینی و عادات بینایی او باشید.

معاینه در مطب بیمایی سنجی سریتا؛ فقط نمره چشم نیست

در معاینه‌ی تخصصی کودکان در مطب سریتا، فقط به اتورفراکتومتر اکتفا نمی‌کنیم. مراحل معمول شامل:

• بررسی نمره چشم با اتورفراکتومتر و اصلاح سابجکتیو (تا حدی که کودک همکاری کند)

• بررسی دید دور و دید نزدیک متناسب با سن کودک

• ارزیابی تطابق (Accommodation)؛ یعنی توانایی فوکوس چشم روی فاصله‌های مختلف

• بررسی هماهنگی دوچشمی و حرکات چشمی (Vergence) برای تشخیص مشکلات مخفی مثل انحراف خفیف

• بررسی علائم تنبلی چشم (آمبلیوپی) یا انحراف ظریف که ممکن است والدین متوجه آن نشده باشند

• در صورت نیاز، استفاده از قطره‌ی مخصوص برای سایکلوپلژی و اندازه‌گیری دقیق‌تر نمره‌ی چشم

در نهایت، بر اساس یافته‌ها ممکن است:

• عینک مخصوص برای دید دور یا مطالعه و تلویزیون تجویز شود.

• تمرین‌های ساده‌ی بینایی برای تقویت تطابق و هماهنگی دوچشمی ارائه شود.

• درباره‌ی عادات صحیح تماشای تلویزیون و استفاده از موبایل و تبلت، آموزش دقیق به والدین داده شود.

چگونه عادت نشستن نزدیک تلویزیون را اصلاح کنیم؟

حتی اگر معاینه نشان دهد که چشم کودک سالم است، باز هم بهتر است عادت‌های سالم بینایی را در او تقویت کنیم:

1. فاصله‌ی تلویزیون را علامت‌گذاری کنید
   روی زمین یا فرش، یک نوار کوچک (مثلاً با چسب رنگی) بگذارید و با کودک توافق کنید که همیشه پشت آن بنشیند.

2. نور اتاق را تنظیم کنید
   نه خیلی تاریک که کنتراست بین تلویزیون و محیط چشم را خسته کند، و نه خیلی روشن که انعکاس‌های آزاردهنده ایجاد شود.

3. زمان تماشای تلویزیون را محدود کنید
   به‌جای ساعت‌های طولانی، زمان‌های کوتاه‌تر اما با کیفیت بالای برنامه انتخاب کنید.

4. قانون استراحت برای چشم‌ها
   هر ۲۰–۳۰ دقیقه، چند دقیقه استراحت بدهید؛ کودک می‌تواند از پنجره بیرون را نگاه کند، بلند شود و کمی حرکت کند.

5. بازی در فضای باز
   فعالیت در فضای باز و نگاه‌کردن به فاصله‌های دور، یکی از مهم‌ترین عوامل در کاهش ریسک پیشرفت نزدیک‌بینی در کودکان است.

6. الگوی کودک باشید
   اگر خودتان هم با موبایل و تلویزیون خیلی نزدیک کار کنید، کودک ناخودآگاه همان رفتار را تقلید می‌کند.

چه زمانی حتماً باید به اپتومتریست مراجعه کنیم؟

اگر یکی از موارد زیر را در کنار نشستن نزدیک تلویزیون در کودکان مشاهده کردید، معاینه‌ی تخصصی را به تعویق نیندازید:

• بستن یک چشم یا چرخاندن سر هنگام نگاه‌کردن

• خطا در خواندن نوشته‌های دور (مثلاً تابلو، تخته‌ی کلاس)

• شکایت مکرر از «تار دیدن»

• سردردهای عصرگاهی بعد از مدرسه یا تماشای تلویزیون

• سابقه‌ی نزدیک‌بینی یا تنبلی چشم در خانواده

جمع‌بندی

نشستن نزدیک تلویزیون همیشه به معنی ضعف چشم نیست، اما اگر این رفتار تبدیل به عادت ثابت شده و همراه با علائم دیگری است، حتماً باید دید کودک به‌صورت تخصصی بررسی شود.

تشخیص زودهنگام نزدیک‌بینی، تنبلی چشم یا مشکلات هماهنگی دوچشمی، به ما کمک می‌کند:

• از پیشرفت مایوپی تا حد امکان جلوگیری کنیم

• از خستگی و سردردهای کودک کم کنیم

• کیفیت دید و تمرکز او در مدرسه و خانه را بهبود بدهیم

اگر درباره‌ی رفتار بینایی کودک‌تان تردید دارید، یک معاینه‌ی کامل می‌تواند خیال‌تان را راحت کند.

اگر شما هم حس می‌کنید کودکتان بیش از حد به تلویزیون نزدیک می‌شود، این موضوع را دستِ کم نگیرید. برای یک معاینه‌ی تخصصی و آرام‌بخش کودکان در مطب بینایی سنجی سریتا، می‌توانید همین حالا وقت بگیرید تا خیال‌تان از سلامت چشم فرزندتان راحت شود. روی دید کودکتان سرمایه‌گذاری کنید؛ امروز، نه وقتی که دیر شده باشد. همین الان میتوانید با پشتیبانی تخصصی بینایی سنجی سریتا تماس بگیرید.

 در این مقاله از سریتا علت نزدیک تلویزیون نشستن در کودکان را بررسی کردیم. امیدواریم که برایتان مفید بوده باشد.

درباره ادمین سریتا