چشم درد صبحگاهی؛ علت، درمان و راههای پیشگیری
چرا چشم صبحها درد میگیرد؟
بیدار شدن با احساس سوزش، درد یا سنگینی در چشم تجربهی آشنایی برای بسیاری از افراد است. این وضعیت که در اصطلاح عمومی به آن چشم درد صبحگاهی گفته میشود، معمولاً در ساعات ابتدایی پس از بیدار شدن حس میشود و در برخی افراد با تاری دید، اشکریزش یا احساس جسم خارجی همراه است.
اما خبر خوب اینکه در بیشتر موارد، این مشکل نشانهی بیماری خطرناک نیست و با رعایت چند نکتهی ساده میتوان آن را به طور کامل برطرف کرد.
در اغلب موارد، علت اصلی این ناراحتی خشکی چشم شبانه یا بسته نشدن کامل پلکها در خواب است. در زمان خواب، سرعت پلک زدن صفر میشود و ترشح اشک نیز کاهش مییابد. اگر پلکها کمی باز بمانند یا غدد اشکی به درستی کار نکنند، سطح قرنیه در طول شب خشک میشود و تماس پلک با سطح خشک چشم، در لحظهی بیداری باعث درد و سوزش میشود.
در این مقاله از سریتا بهصورت تخصصی بررسی میکنیم که علت چشم درد صبحگاهی چیست و در مورد درمان آن بیشتر آشنا میشویم. برای اطلاعات بیشتر آن را مطالعه کنید.
شایعترین دلایل چشم درد صبحگاهی
-
خشکی چشم شبانه (Nocturnal Dry Eye)
در زمان خواب، تبخیر اشک بیشتر از تولید آن است. اگر در اتاقی با کولر یا بخاری روشن بخوابید، میزان خشکی سطح چشم چند برابر میشود. بیماران مبتلا به خشکی مزمن، دیابت یا مصرفکنندگان داروهای ضد آلرژی و ضد افسردگی بیشتر در معرض این مشکل هستند. -
بازماندن پلکها هنگام خواب (Nocturnal Lagophthalmos)
برخی افراد بهصورت ژنتیکی یا به دلیل شلی عضلات پلک، هنگام خواب پلکها را کامل نمیبندند. این حالت باعث تبخیر اشک و تحریک قرنیه در طول شب میشود. در معاینه با چراغ شکاف (Slit Lamp) میتوان نواحی خشک و آسیبدیده را روی سطح قرنیه مشاهده کرد. -
استفاده از لنز تماسی در خواب
خوابیدن با لنز—even در صورت استفاده از لنزهای مخصوص Extended Wear—میتواند جریان اکسیژن قرنیه را کاهش دهد و در نتیجه التهاب و درد صبحگاهی ایجاد کند. گاهی خراشهای ریز (Micro-abrasion) روی سطح قرنیه دیده میشود که فقط با میکروسکوپ اسلیتلمپ قابل تشخیص است. -
التهاب یا عفونت لبه پلکها (Blepharitis)
التهاب مزمن لبه پلک باعث ترشح چربی غلیظ در طول شب میشود. این چربی هنگام باز کردن چشم در صبح باعث احساس سنگینی و چسبندگی میشود و گاهی با درد همراه است. -
حساسیت چشمی یا آلرژی فصلی
افرادی که دچار آلرژی چشمی هستند، در صبح بیشتر از دیگران احساس خارش و درد میکنند. در این حالت، مالیدن چشم میتواند اوضاع را بدتر کند و باعث التهاب قرنیه شود. -
نور آبی و استفاده زیاد از صفحهنمایش قبل خواب
کار زیاد با گوشی و لپتاپ در ساعات پایانی شب باعث خستگی و کاهش پلکزدن میشود. این موضوع خشکی شبانه را تشدید میکند و صبح بعدی، سوزش و درد بیشتری احساس میشود.
راهکارهای درمان و مراقبت
- قطره اشک مصنوعی قبل خواب:
استفاده از قطرههای اشک مصنوعی یا ژل چشمی قبل از خواب، سادهترین و مؤثرترین روش برای جلوگیری از خشکی شبانه است. انواع حاوی هیالورونیکاسید ماندگاری بیشتری دارند. - استفاده از ماسک یا پد چشمی هنگام خواب:
در افرادی که پلکشان در خواب کامل بسته نمیشود، بستن ماسک نرم یا چسب مخصوص پلک میتواند از تبخیر اشک جلوگیری کند. - مرطوب نگهداشتن هوای اتاق خواب:
استفاده از دستگاه بخور سرد، بهویژه در فصول خشک یا هنگام استفاده از بخاری و کولر، از مهمترین اقدامات پیشگیرانه است. - پرهیز از خوابیدن در مقابل کولر یا پنکه:
جریان مستقیم هوا به چشم در زمان خواب باعث خشکی و التهاب میشود. - درمان مشکلات زمینهای:
در صورت وجود بلفاریت یا آلرژی، باید درمان اختصاصی (شستوشوی لبه پلک، کمپرس گرم، قطره آنتیهیستامین و…) انجام شود تا التهاب مزمن برطرف شود. - معاینه دقیق متخصص:
در صورت تکرار درد، لازم است با معاینه در اسلیتلمپ، سطح قرنیه از نظر خراش یا التهاب بررسی شود. در برخی موارد نیاز به رنگآمیزی فلورسئین (Fluorescein Staining) برای تشخیص نقاط خشک یا زخمی وجود دارد.
چه زمانی باید فوراً معاینه شوید؟
اگر چشم درد صبحگاهی با یکی از موارد زیر همراه است، مراجعه به اپتومتریست یا چشمپزشک ضروری است:
-
تاری دید یا کاهش بینایی
-
حساسیت زیاد به نور (Photophobia)
-
ترشح چشمی یا قرمزی شدید
-
احساس جسم خارجی یا زخم در سطح چشم
چون این علائم میتواند نشانهی التهاب قرنیه (Keratitis) یا ساییدگی قرنیه (Corneal Abrasion) باشد که نیاز به درمان سریع دارد.
توصیه مرکز بینایی سنجی سریتا و جمعبندی
چشم درد صبحگاهی بیشتر از اینکه نشانهی بیماری جدی باشد، نتیجهی بیتوجهی به مراقبت شبانه چشمها است. یک قطره اشک مصنوعی قبل از خواب، تنظیم دمای اتاق، و بستن کامل پلکها هنگام خواب میتواند بهسادگی این مشکل را از بین ببرد.
اما اگر با وجود رعایت این نکات، همچنان درد و سوزش تکرار میشود، حتماً لازم است سطح قرنیه، لایه اشک و عملکرد پلکها بررسی شود. در بسیاری از موارد، درمان هدفمند و چندمرحلهای میتواند علائم را بهطور کامل از بین ببرد و کیفیت خواب و بینایی صبحگاهی را بهبود بخشد.
📞 برای مشاوره تخصصی
اگر شما هم هر صبح با سوزش یا درد چشم بیدار میشوید، زمان آن رسیده است که چشمانتان را با دقتی تخصصی بررسی کنید.
جهت دریافت نوبت و مشاوره با پشتیبانی تخصصی ما تماس بگیرید
در این مقاله از سریتا علت و درمان چشم درد صبحگاهی را بررسی کردیم. برای اطلاعات بیشتر آن را مطالعه بفرمایید.
